DZIECKO, Rozwój dziecka

Rozwój mowy dziecka

Wpis na temat tego jak powinien wyglądać rozwój mowy dziecka planowałam od początku istnienia bloga. Z czasem pomysł ten odrzuciłam, bo wydawało mi się, że dużo już na ten temat zostało napisane. W końcu żadnej nowej prawdy nie odkryje więc po co, po raz kolejny tworzyć wpis na ten temat. Przecież każdy już wszystko wie. Kiedy jednak po raz kolejny słyszę, że ktoś (bywa, że lekarz pediatra), mówi rodzicom niemówiącego kompletnie nic dwu- czy nawet trzylatka, żeby się tym wcale nie martwić, że ma czas, to coś mnie trafia. Nie twierdzę, że teraz każdy taki rodzic ma wpadać w popłoch, ale nie należy opóźnionego rozwoju mowy bagatelizować. Trudności mogą mieć bowiem bardzo różne przyczyny i często my jako rodzice możemy w dużej mierze pomóc dziecku w opanowaniu mowy.

W dzisiejszym wpisie chcę Wam przedstawić trochę teorii jak powinien wyglądać prawidłowy, książkowy rozwój mowy dziecka. W jakim wieku dziecko powinno nabywać kolejne umiejętności. Postaram się to zrobić w jak najprostszy sposób i zaznaczyć kiedy ewentualnie powinna nam się zapalić lampka ostrzegawcza, że coś może być nie tak.

0 – 12 miesięcy tzw. okres melodii

Pierwszą próbą komunikacji dziecka z otoczeniem jest krzyk. To w ten sposób daje ono sygnał, że coś jest nie tak, że jest głodne czy że mu mokro. Około 2 – 3 miesiąca niemowlę zaczyna głużyć. Wtedy też często można od rodziców czy dziadków usłyszeć, że dziecko zaczyna ‚rozmawiać’, powtarzać to co się do niego mówi. To jednak nie tak, na umiejętność powtarzania dźwięków trzeba jeszcze poczekać. Głużenie to nic innego jak ćwiczenie narządów mowy, wydobywanie niekontrolowanych dźwięków. Niemowlę nie zdaje sobie sprawy z tego, że wydobywa dźwięki, jest to bezwarunkowe.

O świadomym używaniu głosu, próbach naśladowania  przez niemowlę tego co słyszy można mówić około 6 – 9 miesiąca. Wtedy zazwyczaj dzieci zaczynają gaworzyć. Gaworzenie to świadome powtarzanie dźwięków usłyszanych od innych lub wydawanych przez siebie. Dziecko zaczyna wtedy powtarzać ciągi sylab np. mamama, tatatata, bababa, na co zazwyczaj rodzice reagują radością, że niemowlak mówi już mama czy tata. Te pierwsze powtórzenia to jednak nie są jeszcze pierwsze słowa, ponieważ dziecko nie nadaje im znaczenia, nie wiąże ich z konkretną osobą.

Pierwsze słowa, najczęściej składające się z dwóch takich samych sylab otwartych np. mama, tata, baba pojawiają się zazwyczaj około pierwszych urodzin. Wtedy też dziecko zaczyna rozumieć proste polecenia, które są do niego kierowane.

 

1 – 2 rok tzw. okres wyrazu

Czas między pierwszymi, a drugimi urodzinami to przede wszystkim czas kiedy dziecko coraz więcej rozumie. Zasób znanych mu słów powiększa się każdego dnia. Coraz więcej zaczyna też mówić. Dziecko jednak zazwyczaj nie zaczyna mówić tak jak my, dorośli. Nie wypowiada wszystkich spółgłosek przez co zastępuje je tymi które umie wypowiedzieć np. Stach w tym czasie zamiast ‚jajko’ mówił ‚ało’. W tym okresie dzieci bardzo często skracają wyrazy. Wypowiadają tylko jedną sylabę np. początek wyrazu lub jego koniec np. ‚bu’ – bułka, ‚da’ – daj czy ulubione przez obu moich chłopaków ‚ne’ – nie. To całkowicie normalne i nie powinno niepokoić w tym wieku.

Warto przy okazji okresu wyrazu jeszcze dodać, że jako słowo traktujemy też różne odgłosy wydawane przez dziecko np. ‚muu’ – krowa, ‚miau’ – kot, ‚mniam’ – jeść itp.

Około 2 urodzin dziecko zaczyna tworzyć proste, dwuwyrazowe zdania np. ‚Tata papa’ – Tata poszedł, ‚Mama am’ – Mama jeść itp.

2 – 3 rok tzw. okres zdania

Jak sama nazwa wskazuje w tym czasie dziecko zaczyna tworzyć zdania. Najpierw są to proste, dwuwyrazowe zdania twierdzące. Z czasem pojawiają się pytania i zdania rozkazujące.  Zdania są coraz bardziej rozbudowane, 3 – 4 wyrazowe. Często nie są one poprawne, jednak coraz więcej osób także spoza najbliższego środowiska dziecka, może je zrozumieć bez problemów.

W tym okresie dziecko nie wypowiada jeszcze wszystkich spółgłosek, ponieważ jego narządy mowy nie są na to gotowe. W związku z tym głoski dla dziecka trudne takie jak np. sz, ż cz, dż czy s, z, c, dz są zastępowane przez  łatwiejsze ś, ź, ć, dź. Nie oznacza to jednak, że dziecko nie słyszy różnicy między nimi. Bywa, że dziecko poprawia osoby dorosłe, które chcą naśladować wymowę dziecięcą i mówią np. śanki zamiast sanki, na co dziecko potrafi poprawić ‚ne mówi się śanki tylko śanki’.

 

3 – 7 rok tzw. okres swoistej mowy dziecięcej

To najdłuższy okres w rozwoju mowy dziecka, przypadający na okres przedszkolny. W tym czasie dzieje się naprawdę dużo. Rozwija się artykulacja, co powinno doprowadzić do właściwej wymowy wszystkich głosek języka polskiego w 7 roku życia. Zasób słów, które dziecko zna i potrafi wypowiadać cały czas się powiększa. Dodatkowo dziecko doskonali umiejętność budowania zdań złożonych. Dziecko w tym wieku powinno być rozumiane zarówno przez rodzinę, jak i osoby spoza najbliższego otoczenia oraz rówieśników.

W tym okresie, szczególnie na jego początku, charakterystyczne dla mowy dziecka są m.in. neologizmy, czyli nowe, tworzone przez dziecko słowa np. zapalarka, prasowaczka, zatelefonić itp. Uwielbiam te dziecięce twory!. W początkowym etapie tego okresu nie powinny też niepokoić opuszczanie sylab początkowych lub końcowych w wyrazie czy przestawianie głosek w wyrazach, szczególnie tych długich.

Jeżeli chodzi o głoski, które w tym wieku dziecko powinno wypowiadać, to w sporym uproszczeniu:

3 – latek (między 3 a 4 urodzinami) – powinien wypowiadać wszystkie samogłoski oraz spółgłoski z wyjątkiem głosek ‚s’, ‚z’, ‚c’, ‚dz’, ‚sz’, ‚ż/rz’, ‚cz’, dż’ oraz ”r’,

4 – latek (między 4 a 5 urodzinami) – powinien wypowiadać wszystkie głoski wymienione powyżej z wyjątkiem głosek ‚sz’, ‚ż/rz’, ‚cz’, dż’ oraz ”r’,

5 – latek (między 5 a 6 urodzinami) – powinien wypowiadać wszystkie głoski wymienione powyżej z wyjątkiem głoski ‚r’,

6 – latek (między 6 a 7 urodzinami) – powinien wypowiadać wszystkie głoski języka polskiego.

Oczywiście zdarza się, że dzieci wymienione głoski wypowiadają wcześniej. Trzeba jednak pamiętać, że wszelkie deformacje głosek tzn. wymowa ich w sposób nieprawidłowy np. międzyzębowo (język między zębami) zawsze powinno być skonsultowane z logopedą.

Previous Post Next Post

2 komentarze

  • Reply Ewelina Wrzesień 16, 2018 at 6:51 pm

    A co jeśli trzylatek wypowiada wszystkie spółgłoski te które nie powinien a z cała reszta ma problem?

    • Reply Marta Wrzesień 16, 2018 at 7:21 pm

      W tym wypadku warto to skonsultować z logopedą, może wystarczy trochę ćwiczeń buzi i języka lub pokazanie prawidłowego wzoru z ćwiczeniami. Nie byłby powodu do niepokoju jeżeli mówiłby głoski trudniejsze i te które są charakterystyczne dla jego wieku.

    Dodaj komentarz