Rozwój dziecka

Dziecko w świecie dźwięków – kilka słów o rozwoju i stymulacji słuchu u najmłodszych

Zmysły to ‚narzędzia’ dzięki, którym poznajemy siebie i otaczający świat. Odbieramy dzięki nim sygnały z naszego ciała oraz z zewnątrz. W zeszłym miesiącu pisałam Wam o dotyku. W tym postanowiłam przybliżyć kolejny ze zmysłów, który odgrywa ogromną rolę w poznawaniu świata – słuch.

Rozwój i dojrzewanie narządu słuchu następuje jeszcze podczas życia płodowego. Jest to jeden ze zmysłów, który odgrywa największą rolę jeszcze przed urodzeniem, ponieważ już u około 5 miesięcznego płodu można zauważyć zmiany ułożenia ciała w odpowiedzi na docierające z zewnątrz dźwięki. Po 6 miesiącu ciąży można zaobserwować dostosowanie ruchów do tempa słyszanych dźwięków. Największe znaczenie w tym czasie ma bicie serca, głos matki, jej rytmiczne kroki oraz powtarzające się dźwięki muzyki i mowy. Dlatego często mówi się przyszłym rodzicom, aby słuchali muzyki, śpiewali, czytali, mówili do brzucha.

Po urodzeniu środowisko dziecka całkowicie się zmienia. Dźwięki, które teraz słyszy różnią się od tych słyszanych jeszcze w brzuchu mamy. Nie chroni go bowiem jej ciało. Dziecko stopniowo uczy się rozróżniać dźwięki. Początkowo reaguje na nie zmianą tętna oraz reakcjami ruchowymi, z czasem również uśmiechem. Kluczową rolę odgrywają tu rodzice, a szczególnie matki. Dzięki częstemu mówieniu do dziecka tzw. ‚mowie matczynej’, śpiewaniu, używaniu zwrotów dźwiękonaśladowczych (np. odgłosów zwierząt, przedmiotów), uczą dziecko selekcjonować dźwięki najważniejsze spośród wszystkich docierających do niego.

Około 3 – 4 miesiąca życia dziecko zaczyna wsłuchiwać się w wypowiedzi dorosłych, a chwilę później w dźwięki wydawane przez przedmioty np. grzechotki. Warto dawać wtedy dziecku do zabawy grzechotki wydające różne dźwięki aby zapewnić mu różne wrażenia słuchowe. W tym czasie można też zazwyczaj zauważyć, że dziecko odwraca głowę w stronę z której słyszy dźwięk.

 

Kilka miesięcy później, zazwyczaj około 6 miesiąca, dziecko zaczyna bawić się głosem, próbuje wypowiadać pierwsze sylaby. Jest to gaworzenie (wcześniej od około 2 miesiąca życia wydawało dźwięki przypadkowe będące wynikiem ruchów aparatu artykulacyjnego, nazywane głużeniem). Dziecko nie rozumie jeszcze wtedy znaczenia wypowiadanych dźwięków, jednak w miarę ćwiczeń i ‚rozmów’ z dorosłymi nabędzie i te umiejętność. W tym okresie można też zauważyć pierwsze próby manipulowania przedmiotami w celu wydobycia nowych dźwięków.

Przed ukończeniem pierwszego roku życia, czyli w tak zwanym okresie melodii, dziecko zaczyna wydawać coraz więcej dźwięków, rozumieć emocjonalne zabarwienie wypowiedzi, proste polecenia, rozpoznawać wyrażenia dźwiękonaśladowcze. Zaczyna się też ‚interesować’ muzyką, podejmuje próby poruszania się w rytm muzyki, gry na instrumentach, zaczyna odróżniać śpiewanie od mówienia.

 

W kolejnych miesiącach, latach umiejętności słuchowe dziecka doskonalą się. Choć rodzimy się z umiejętnością słyszenia, to słuch kształtuje się stopniowo, poprzez doświadczenia. Ważne zatem aby zapewnić dziecku jak najlepszy ‚trening słuchowy’, jak najwięcej doświadczeń słuchowych już od najmłodszych lat. Odpowiednia stymulacja słuchowa pomoże dziecku nie tylko lepiej rozumieć i interpretować otaczający świat oraz ułatwi zachowanie w codziennych sytuacjach. Przygotuje również dziecko do późniejszej nauki w szkole.

Jak zatem stymulować słuch małego dziecka? Przede wszystkim mówić do niego, opisywać wykonywane czynności, rozmawiać. Ważne jednak jest aby mówić poprawnie, nie spieszczać oraz mówić z różną intonacją oraz natężeniem głosu. Ogromną rolę odgrywa czytanie książek, opowiadanie bajek, recytowanie wierszyków, rymowanek, śpiewanie piosenek, słuchanie muzyki. Dobrym ćwiczeniem słuchowym jest naśladowanie odgłosów, zarówno zwierząt jak i tych z otoczenia oraz gra na instrumentach.

Przy okazji słuchu warto również podkreślić ogromną rolę muzyki w rozwoju dziecka. Słuchanie muzyki, taniec, gra na instrumentach nie tylko sprawia przyjemność, ale także ćwiczy koordynację ruchową, motorykę dużą i małą, koncentrację uwagi, dodatkowo poprzez śpiew dziecko ćwiczy artykulację oraz komunikację z innymi.

DSC_0488

Postanowiłam więc zachęcić i zainspirować Was do stymulowania słuchu poprzez grę na instrumentach, zabawy z muzyką. W tym miesiącu, w każdą środę, będę pokazywała jak w prosty sposób możecie zrobić instrumenty dla Waszych maluchów.

Wpis powstał w oparciu o notatki własne oraz książki:

‚Integracja sensoryczna na co dzień’ M. Borkowska, K. Wagh, Wydawnictwo Lekarskie PZWL

‚Jak dzieci uczą się mówić’ K. Bieńkowska Wydawnictwo Lekarskie PZWL

Ps. Wpis miał być o słuchu, pojawiły się też wzmianki o rozwoju mowy dziecka, ponieważ ściśle się on łączy ze słuchem. Czy chcielibyście wpis w którym pojawi się więcej informacji na temat samego rozwoju mowy?

Previous Post Next Post

2 komentarze

  • Reply Aga Sierpień 6, 2016 at 8:14 pm

    Tak,ja poproszę 🙂 Wszystkie artykuły dotyczące rozwoju, zawsze chętnie „tu” czytam 🙂
    pozdrawiam,Aga

    • Reply Marta Sierpień 13, 2016 at 7:13 pm

      Miło słyszeć 🙂 za jakiś czas do niego przysiądę i z pewnością się pojawi 🙂 pozdrawiam

    Dodaj komentarz

    This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.